Odwieczna tajemnica epistemologii Einsteina wyjaśniona:

czterostopniowy proces twórczy w sztuce, nauce, mitologii i psychoterapii

Autor: Ernest L. Rossi

Tytuł oryginału: Einstein’s Eternal Mystery of Epistemology Explained: The Four Stage Creative Process in Art, Science, Myth & Psychotherapy

Źródło: Annals of the American Psychotherapy Association, Spring 2005, 8(1), 4-11

Tłumaczenie: Jan Dyba

Korekta: Marzena Żurek

© COPYRIGHT 2005 ERNEST L. ROSSI

© COPYRIGHT FOR POLISH TRANSLATION AND EDITION BY THE PSYCHO-SOCIAL GENOMIC & CONSCIOUSNESS RESEARCH INSTITUTE OF MALOPOLSKA

KRAKÓW 2021

Małopolski Instytut Genomiki Psychospołecznej i Badań nad Świadomością został powołany w celu propagowania i rozwijania myśli i podejścia terapeutycznego doktora Ernesta L. Rossiego w Polsce. W 2014 roku został przez niego zatwierdzony.

Więcej informacji na stronie hipnozakliniczna.pl

„Niniejszy przegląd konceptualny upamiętnia stulecie annus mirabillis, 1905, kiedy to Einstein wysłał pięć artykułów do publikacji w Annalen der physik (prestiżowego niemieckiego czasopisma fizycznego), które wprowadzały naszą obecną holistyczną perspektywę czasoprzestrzeni oraz teorie wszystkiego. Przyjmując Einsteina jako mojego mentora, ilustruję w niniejszym artykule klasyczny 4-stopniowy proces twórczy jako model psychoterapii, który aktualnie obejmuje neuronaukę ekspresji genu i plastyczności mózgu jako nową holistyczną perspektywę sztuki, kultury i filozofii.”

SPIS TREŚCI

ABSTRAKT

SŁOWA KLUCZOWE

ODWIECZNA TAJEMNICA EPISTEMOLOGII EINSTEINA WYJAŚNIONA: CZTEROSTOPNIOWY PROCES TWÓRCZY W SZTUCE, NAUCE, MITOLOGII I PSYCHOTERAPII

4-STOPNIOWY PROCES TWÓRCZY W PSYCHOTERAPII

ZAREJESTROWANA NA WIDEO DEMONSTRACJA 4-STOPNIOWEGO PROCESU TWÓRCZEGO W RAMACH POJEDYNCZEJ SESJI PSYCHOTERAPII

SKŁADAJĄC TO W JEDNĄ CAŁOŚĆ: KTO ZBADA LUKĘ MIĘDZY UMYSŁEM A CIAŁEM NA POZIOMIE GENOMOWYM?

BIBLIOGRAFIA

ABSTRAKT

Odwieczna tajemnica epistemologii Einsteina – jak możemy zrozumieć świat – została wyjaśniona jako dynamiczny cykl ludzkiej kreatywności, angażującej ekspresję genu, syntezę nowych białek i plastyczność mózgu. Klasyczny 4-stopniowy proces twórczy w sztukach i naukach został zaadaptowany jako pozytywny model dla wysoce skoncentrowanej psychoterapii krótkoterminowej, w ramach której ludzie uczą sie rozwiązywania ich własnych problemów na swój sposób na wszystkich poziomach: od relacji społecznych po interakcje pomiędzy umysłem, mózgiem i ekspresją genu. Mądrze byłoby, gdyby terapeuci nie kupowali kontrowersyjnego wizerunku bycia osobą znającą wszelkie odpowiedzi, rozpowszechnianego w mediach. Jako psychoterapeuci tak naprawdę wiemy tylko jedną rzecz: jak czerpać radość z wspierania innych, by mogli oni odkryć i wzmocnić swój własny ewoluujący styl kreatywności przy pomocy niejawnych heurystyk przetwarzania, uruchamiających ekspresję genu, plastyczność mózgu oraz leczenie oparte o relację ciało–umysł w reakcji na naturalne wyzwania, stresy i traumy życiowe, które tłoczą się na rosnącej krawędzi naszej świadomości.

SŁOWA KLUCZOWE

Sztuka, plastyczność mózgu, świadomość, kreatywność, śnienie, niejawne heurystyki przetwarzania, matematyka, teoria nieaktywnej (offline) reaktywacji i rekonstrukcji śladu pamięciowego, psychospołeczna genomika, zaskoczenie, ultradobowy stres i reakcja lecznicza.

ODWIECZNA TAJEMNICA EPISTEMOLOGII EINSTEINA WYJAŚNIONA:

CZTEROSTOPNIOWY PROCES TWÓRCZY W SZTUCE, NAUCE, MITOLOGII I PSYCHOTERAPII

30 marca 1952 roku dorosły Albert Einstein (1993) napisał list do swojego przyjaciela Maurice Solovinego, w którym starał się wyjaśnić „cud” tego, w jaki sposób możliwe jest zrozumienie świata.

Teraz oto doszedłem do najciekawszej kwestii w twoim liście. Wyda ci się dziwnym, że rozważam poznawalność świata (w zakresie, w jakim jesteśmy upoważnieni do mówienia o takiej poznawalności) jako cud lub odwieczną tajemnicę. Cóż, a priori powinno się oczekiwać świata chaotycznego, który nie może być w żaden sposób pojęty przez umysł. Można by (tak, powinno się) oczekiwać, aby świat poddawał się prawu tylko w takim zakresie, w jakim nakażemy mu to przez naszą inteligencję. Tego typu nakaz byłby jak alfabetyczne uporządkowanie słów języka. W przeciwieństwie do tego, rodzaj porządku stworzony przez teorię grawitacji Newtona jest na przykład zupełnie inny. Nawet jeśli aksjomaty teorii są proponowane przez człowieka, sukces takiego projektu z góry zakłada wysoki poziom uporządkowania świata obiektywnego, czego nie można oczekiwać a priori. Oto jest „cud” ciągle wzmacniany przez rozwój naszej wiedzy.

W tym miejscu leży słabość pozytywistów i zawodowych ateistów szczęśliwych, ponieważ czują, iż nie tylko oczyścili świat z bogów, ale również że 'pogrzebali cuda'. Co dziwne, musi nas usatysfakcjonować zauważenie 'cudu' bez istnienia jakiejkolwiek usankcjonowanej drogi podejścia do niego. Zmuszony jestem dodać to po prostu, aby przestrzec cię przed myśleniem, że – osłabiony wiekiem – zwróciłem się w stronę duchowieństwa (s. 133, kursywa dodana).

W poprzednim artykule wprowadziłem ideę tego, w jaki sposób sztuka, prawda, piękno i duch są wszystkie połączone poprzez specjalny stan pobudzenia psychobiologicznego, który „włącza” ekspresję genu, syntezę białek i plastyczność mózgu w ramach konstrukcji i codziennej rekonstrukcji świadomości, pamięci i uczenia się (Rossi, 2002, 2004a). Tutaj rozszerzam ten pogląd, by wyjaśnić, co Einstein nazywał „cudem” i „odwieczną tajemnicą” tego, jak możliwe jest zrozumienie świata w naukowy sposób. Połączenie zostało zasugerowane w innym liście około miesiąc później 7 maja 1952 roku, gdzie Einstein stara się wyjaśnić Solovine'owi centralną nierozwiązaną tajemnicę epistemologii – naszą teorię wiedzy – nieco bardziej przy pomocy naszkicowanego ręcznie diagramu na rycinie 1.

Rycina 1. Szkic Einsteina przedstawiający odwieczną tajemnicę epistemologii. „Co do pytania epistemologicznego, zupełnie mnie nie rozumiałeś; prawdopodobnie źle się wyraziłem. Widzę tę kwestię schematycznie w następujący sposób:

(1) Litery E (bezpośrednie doświadczenia) istnieją w naszych danych.

(2) Aksjomaty, z których wyciągamy nasze konkluzje wynikają z A. Psychologicznie litery A zależą od liter E. Nie ma jednak logicznej drogi prowadzącej od E do A, a jedynie intuicyjne połączenie (psychologiczne), które zawsze jest ’zwrotne’.

(3) Logicznie, konkretne stwierdzenia S, S', S'' są dedukowane z A; te stwierdzenia mogą rościć sobie prawa do tożsamości.

(4) Litery A łączą się z E (weryfikacja przez doświadczenie). Bliższe sprawdzenie ukazuje, że ta procedura również przynależy do sfery pozalogicznej (intuicyjnej), gdyż relacja pomiędzy pojęciami ukazującymi się w S oraz bezpośrednimi doświadczeniami nie jest z natury logiczna.

Ale relacja pomiędzy literami S a E jest (pragmatycznie) znacznie mniej pewna, niż relacja pomiędzy A i E. (weźmy przykładowo pojęcie ’pies’ i nawiązujące do niego bezpośrednie doświadczenia.) Jeśli taka relacja nie mogłaby być nawiązana z dużą dozą pewności (mimo że może wykraczać poza objęcia logiki), maszyneria logiczna nie miałaby wartości w ‘zrozumieniu rzeczywistości’ (przykład: teologia).

„To wszystko sprowadza się do odwiecznego problematycznego połączenia pomiędzy światem idei a tym, który może być doświadczany (bezpośrednie doświadczenia zmysłów)” (Einstein, 1993, s. 138-139).

„Odwieczne problematyczne połączenie” Einsteina, dotyczące tego, jak możemy zrozumieć świat, zostało zilustrowane na jego rysunku przez zwrotną strzałkę po lewej stronie, wskazującą w górę od stwierdzeń wydedukowanych (S, S', S'') oraz E (bezpośrednie doświadczenia) do A (systemów aksjomatów). Einstein poprawnie zauważa, że psychologicznie litery A (aksjomaty) zależą od E (doświadczeń), ale w obecnym czasie nie ma logicznego czy naukowego wyjaśnienia dla zwrotnej strzałki, którą narysował od literek S i E z powrotem do A. Tutaj zawodzi tradycyjna filozofia nauki, epistemologia i logika. Jak pisze Einstein, istnieje „intuicyjne połączenie (psychologiczne), które zawsze jest zwrotne” albo odtwarzające pomiędzy doświadczeniem sensorycznym mózgu i umysłu, ale tajemnica polega na tym, że nie ma tam widocznej logiki lub satysfakcjonującego naukowego wytłumaczenia.

Sposób wykorzystania przez Einsteina terminów takich jak „cud”, „tajemnica” oraz „intuicja” w ramach tego zwrotnego połączenia pomiędzy światem doświadczenia zmysłowego a logiką umysłu przypomina nam teologa, Rudolpha Otto, który sformułował koncept „numinosum” (poczucie fascynacji, tajemniczości i przemożnej istotności) do opisania istoty oryginalnego, kreatywnego doświadczenia duchowego. Zauważyłem, że takie stany kreatywności, artystycznej i duchowej ekscytacji są w istocie tożsame z pobudzeniem psychobiologicznym wywołanym przez nowość, wzbogacenie środowiska oraz ćwiczenia fizyczne, które współczesna neuronauka wiąże z ekspresją genu, syntezą białek oraz plastycznością mózgu w normalnym procesie rekonstrukcji świadomości, pamięci i uczenia się w życiu codziennym (Rossi, 2002, 2004a i b).

W tym nowym kontekście, który nazywam „psychospołeczną genomiką” możemy wyjaśnić odwieczną tajemnicę Einsteina, ale „cud” zwrotnej strzałki jako intuicyjnej ilustracji odtwarzania nowych, zaskakujących i numinotycznych doświadczeń podczas stanów nieaktywnych (oryg. offline – przyp. JD) (takich jak sen, śnienie, delikatne pobudzenie, momenty medytacyjne oraz „okresy prywatnej wewnętrznej pracy i kreatywnego odtwarzania w psychoterapii”) kiedy ekspresja genu, synteza nowych białek oraz plastyczność mózgu zajęte są rekonstrukcją i aktualizacją sieci neuronalnych w mózgu i umyśle (Rossi, 2002, 2004a i b, 2005). Ilustruję ten nowy punkt widzenia na rycinie 2, zastępując zwrotną strzałkę tajemniczej „intuicji” Einsteina moją aktualizacją schematycznej ilustracji Kandela dotyczącej tego, jak neurony czuciowe w mózgu, gdy są stymulowane przez nowe, istotne sygnały płynące ze środowiska, włączają ekspresję genu, syntezę nowych białek oraz rozwój mózgu (zwykle nazywany przez neuronaukowców „plastycznością mózgu”).

Rycina 2. Neuronaukowa aktualizacja „odwiecznej tajemnicy” Einsteina oraz genomowy rdzeń psychoterapii. „Odwieczna tajemnica” Einsteina oraz „cud” strzałki zwrotnej na rycinie 1 mogą być empirycznie wyjaśnione przez tą ilustrację, w jaki sposób neurony w mózgu otrzymują nowe, numinotyczne „doświadczenia bezpośrednie (pochodzące ze zmysłów)” i zamieniają je w sygnały molekularne (np. MAP K w „zwrotnej strzałce do genów”), aby transkrybować (włączać) serię genów (wczesny CRE, późny CAAT), które generują białka, wykorzystywane w procesie „wzrostu nowych połączeń synaptycznych” w ramach plastyczności mózgu, która rekonstruuje pamięć, uczenie się i świadomość. Jest to molekularno-genomowy rdzeń kreatywnego odtwarzania w psychoterapii oznaczony przez „strzałkę zwrotną do genów”, którą mamy nadzieję dostać się i uruchomić przy pomocy niejawnych heurystyk przetwarzania. Zauważmy, że ten dynamiczny molekularno-genomowy proces pamięci długoterminowej potrzebuje 90–120 minut, co umiejscawia to w ogólnej ramie czasowej pojedynczej sesji psychoterapii. Zwykła pamięć krótkoterminowa (od 1 do 20 minut) w odróżnieniu polega jedynie na milisekundowej dynamice neurotransmiterów przepływających pomiędzy dwoma neuronami i nie wymaga ekspresji genu (zaadaptowane i zmodyfikowane za: Kandel i in., 2000; Rossi, 2002, 2004b).

Przypuszczam, że to empiryczne (bardziej niż filozoficzne) wyjaśnienie odwiecznej tajemnicy Einsteina, tłumaczy również coś, co nazwano „niedorzeczną efektywnością matematyki w naukach naturalnych” w słynnym eseju napisanym przez fizyka Eugene'a Wignera (1960), wciąż będącym podstawą na moich listach lektur w ramach filozofii nauki w college’u. Następujący cytat z tego wiodącego eseju pomaga nam uczynić przejście pomiędzy tymi klasycznymi kwestiami filozoficznymi, a moimi aktualnymi praktycznymi podejściami do wspierania 4-stopniowego procesu twórczego w psychoterapii krótkoterminowej.

Pierwszą kwestią jest to, że ogromna użyteczność matematyki w naukach naturalnych jest czymś graniczącym z tajemnicą i nie ma dla siebie racjonalnego wyjaśnienia. Po drugie, to właśnie ta zagadkowa użyteczność koncepcji matematycznych generuje pytania (...) „Czym jest matematyka? Następnie, czym jest fizyka? Następnie, w jaki sposób matematyka wchodzi w teorie fizyczne i w końcu dlaczego sukces matematyki w ramach jej roli w fizyce zdaje się być tak zaskakujący?” (s. 3, kursywa dodana).

Po przedyskutowaniu tych pytań i braku satysfakcjonującej odpowiedzi, czy na poziomie filozoficznym, czy empirycznym, Wigner podkreśla potrzebę poszukiwania rozwiązania poprzez integrację naszego rozumienia świadomości, biologii odziedziczalności i fizyki w następujący sposób:

Powstałoby znacznie trudniejsze i bardziej skomplikowanej rozwiązanie, gdybyśmy mogli pewnego dnia stworzyć teorię zjawiska świadomości albo biologii, która byłaby tak spójna i przekonująca jak nasze aktualne teorie świata nieożywionego. Prawa dziedziczenia Mendla, jak i późniejsze prace nad genami mogą z powodzeniem uformować początek takiej teorii tak długo, jak bierze się pod uwagę biologię (...). Powodem, dla którego taka sytuacja jest możliwa do pomyślenia, jest to, że fundamentalnie nie wiemy dlaczego nasze teorie tak dobrze działają (...). Cud stosowności języka matematyki dla formułowania praw fizyki jest wspaniałym prezentem, którego ani nie rozumiemy, ani na niego nie zasługujemy. Powinniśmy być za niego wdzięczni i mieć nadzieję, że pozostanie prawomocny w przyszłych badaniach oraz że rozszerzy się, na dobre i na złe, ku naszej przyjemności, choć może i konsternacji, na szerokie gałęzie uczenia się. (s. 9, kursywa dodana).

Zauważmy, że dla Einsteina, piszącego w 1952 roku, ten fundamentalny problem epistemologii był „odwieczną tajemnicą”, podczas gdy dla Wignera, jedynie 8 lat później w 1960 roku, był on wciąż „zdumieniem”, ale przynajmniej pojawiała się wskazówka dla rozwiązania, „gdybyśmy mogli pewnego dnia stworzyć teorię zjawiska świadomości albo biologii, która byłaby tak spójna i przekonująca jak nasze aktualne teorie świata nieożywionego. Prawa dziedziczenia Mendla, jak i późniejsze prace nad genami mogą z powodzeniem uformować początek takiej teorii tak długo, jak bierze się pod uwagę biologię (kursywa dodana).

Co historycznie wydarzyło się pomiędzy listami Einsteina z 1952 roku a esejem Wignera z 1960, żeby zmienić „odwieczną tajemnicę” w zwyczajną ludzką „konsternację”, którą można byłoby rozwiązać nową teorią świadomości, biologii i genów? Odpowiedź: Watson i Crick (1953a i b) opublikowali dwa słynne artykuły wykładające molekularny kod życia DNA oraz niektóre implikacje tego nowego rozumienia genów, za które otrzymali nagrodę Nobla. Dzisiaj, korzystając z dwóch pokoleń genomowych i neuronaukowych badań dotyczących tego epokowego odkrycia, możemy mieć nadzieję na lepsze zrozumienie tego, w jaki sposób zgeneralizować „wspaniały prezent” Wignera w szerokiej gałęzi uczenia się, którą nazywamy psychoterapią.

4-STOPNIOWY PROCES TWÓRCZY W PSYCHOTERAPII

Pochodzenie klasycznego 4-stopniowego procesu kreatywności – zbieranie danych, inkubacja, iluminacja i weryfikacja – co ciekawe, jest zwykle przypisywane francuskiemu matematykowi Henriemu Poincaré (Hadamard, 1954). Ja pierwotnie wykorzystałem ten 4-stopniowy proces twórczy jako rdzeń „heurystyki przełomu” w psychoterapii, jak również w mitologii oraz w procesie socjo-politycznym, jak zilustrowano na rycinie 3 (Rossi, 1968)..

Rycina 3. Heurystyka przełomu jako model psychoterapii krótkoterminowej. Wewnętrzny okrąg przedstawia klasyczny 4-stopniowy kreatywny cykl zbierania danych, inkubacji, iluminacji i weryfikacji. Środkowy okrąg zastosowuje ten 4-stopniowy proces twórczy do psychoterapii. Stosuję ten sam 4-stopniowy proces twórczy do monomitu ludzkości Josepha Campbella, jak ilustruje zewnętrzny okrąg razem z 4 socjo-politycznymi grupami zaznaczonymi na zewnętrznych etykietach (za: Rossi, 1968, 2004b).

Tabela 1 przedstawia cztery stopnie procesu twórczego, tak jak się ich zwykle doświadcza na dobre i na złe co półtorej czy dwie godziny – rytm ultrakrótki – w przeciwieństwie do 24-godzinnego rytmu okołodobowego w codziennym życiu (Rossi i Nimmons, 1991). W trakcie dnia, zwłaszcza w niskiej fazie cyklu kreatywnego, który Poincaré nazywał „fazą odpoczynku” wszyscy mamy wybór odnośnie tego, w jaki sposób przejdziemy przez nasz naturalny ultradobowy rytm świadomości, kreatywności, wydajności i leczenia. Dla optymalnego zdrowia i wydajności musimy zauważyć wołanie natury o wzięcie leczniczej przerwy, aby doświadczyć tego, co nazywam „ultradobową reakcją leczniczą”. Obecnie wierzę, że ten tak zwany „nieaktywny stan” (niedawno wprowadzony przez neuronaukowców termin techniczny) jest identyczny z tym, co Milton H. Erickson nieformalnie nazywał „zwyczajnym codziennym transem” oraz co Kleitman nazywał „fazą odpoczynku” 90–120-minutowego podstawowego cyklu spoczynku i aktywności (BRAC – Basic Rest Activity Cycle). Ten normalny 20-minutowy okres odpoczynku w niskiej fazie podstawowego cyklu spoczynku i aktywności jest często najlepszym czasem na doświadczanie drzemki albo praktykowanie naturalistycznych form autohipnozy, medytacji, modlitwy, głębokiej autorefleksji i holistycznego leczenia (Rossi i Nimmons, 1991). Jeśli uparcie będziemy decydować się na ignorowanie wołania natury dla odpoczynku i regeneracji w tych momentach, wpadniemy w „ultradobowy syndrom stresowy”, gdzie jesteśmy podatni na doświadczanie genezy objawów psychosomatycznych oraz typowej dynamiki freudowskiej psychopatologii życia codziennego.

Tabela 1. 90–120-minutowy ultradobowy cykl spoczynku i aktywności jako psychobiologiczna podstawa czterostopniowego procesu twórczego w życiu codziennym. 4 stopnie procesu kreatywnego, tak jak są zwykle doświadczane na dobre (ultradobowa reakcja lecznicza) lub na złe (ultradobowa reakcja stresowa) co każde półtorej, dwie godziny w czasie dnia (Rossi i Nimmons, 1991, s. 58).

ZAREJESTROWANA NA WIDEO DEMONSTRACJA 4-STOPNIOWEGO PROCESU TWÓRCZEGO W RAMACH POJEDYNCZEJ SESJI PSYCHOTERAPII

Cztery etapy na załączonych rysunkach pochodzą z zarejestrowanej na wideo demonstracji hipnozy terapeutycznej z młodą ochotniczką cierpiącą na ostre zapalenie stawów w rękach. To jednogodzinne nagranie zatytułowane „Wrażliwe, niezawodne podejście do hipnozy” (IC-92-D-V9) jest dostępne w Fundacji Ericksonowskiej (www.erickson-foundation.org) do przestudiowania dla profesjonalistów i studentów. Rozdziały 7 i 8 w mojej książce (Rossi, 2002) przedstawiają dokładną analizę zapisu całego nagrania z perspektywy ericksonowskiej, razem z moimi spekulacjami odnośnie tego, jak zależna od aktywności i powiązana z zachowaniem i stanem ekspresja genu i plastyczność mózgu może być zaangażowana przez głęboką psychospołeczną genomikę 4-stopniowego procesu twórczego w psychoterapii. Aktualna technologia mikromacierzy DNA umożliwia określenie profili ekspresji genu w ludzkiej krwi w czasie rzeczywistym, co można wykorzystać do identyfikacji zmieniających się stanów psychobiologicznych. Zakładam, że w niedalekiej przyszłości będziemy w stanie badać takie profile ekspresji genu przy pomocy komputerowego oprogramowania takiego jak GeneSpring (http://www.silicongenetics.com) w celu zidentyfikowania głębokiej psychobiologicznej dynamiki psychoterapii w czasie rzeczywistym, aby empirycznie zweryfikować to, o czym obecnie możemy jedynie spekulować.

Rycina 4. Etap pierwszy kreatywnego cyklu w psychoterapii: Niejawne heurystyki przetwarzania wspierające geny wczesnej odpowiedzi komórkowej w przygotowaniach do rozwiązywania problemu.

Typowa sesja psychoterapeutyczna w idealnych warunkach zaczyna się kooperacją pacjenta i terapeuty w poszukiwaniu problemów i kwestii, które pacjent ma nadzieję rozwiązać. Rolą terapeuty na tym początkowym etapie jest wspieranie tego poszukiwania przy pomocy znajomych, a jednocześnie delikatnie prowokatywnych pytań otwartych, takich jak: Co panu/i dzisiaj chodzi po głowie? Co jest obecnie w panu/i najbardziej żywe? Czym jest w tych dniach pana/i prawda i piękno? Obecnie nazywam te ewokatywne otwarcia „niejawnymi heurystykami przetwarzania”, nawiązując do aktualnego użycia słowa „niejawne” we współczesnej neuronauce do opisania „nieświadomej” dynamiki pamięci i motywacji. Często służą one jako mini obrządek przejścia pomiędzy światem codziennym sympatycznej rozmowy, a bardziej skupioną kreatywną pracą sesji terapeutycznej (szczegółowo w rozdziale 9 w Rossi, 2002).

Z naszej aktualnej neuronaukowej perspektywy te otwarte niejawne heurystyki przetwarzania zwykle wywołują i odtwarzają osobistą historię osoby oraz jej zdysocjowane (zależne od stanu) zasoby oraz kodowanie problemów. Kiedy problemy emocjonalne oraz wysoce numinotyczne kwestie osobiste są dyskutowane, wywołują one naturalnie ekspresję genów wczesnej odpowiedzi, genów zależnych od stanu oraz aktywności, która generuje możliwość naturalnego darwinowskiego zróżnicowania i selekcji w ramach nowych kaskad syntezy białek, plastyczności mózgu, rozwiązywania problemów oraz leczenia opartego na relacji ciało–umysł. Stanowi to molekularno-genomowy rdzeń psychoterapii wskazywany przez „strzałkę zwrotną do genów” na rycinie 2 powyżej, która stanowi nasze empiryczne rozwiązanie dla „odwiecznej tajemnicy” epistemologii Einsteina.

Terapeuta modeluje delikatnie zbalansowaną i symetryczną pozycję rąk, kilka cali nad kolanami, w celu zapoczątkowania podejścia Ericksona do lewitacji ręki w hipnozie terapeutycznej i psychoterapii. Terapeuta początkowo zastanawia się, którego etapu podstawowego cyklu spoczynku i aktywności (BRAC) Kleitmana pacjent może doświadczać. Zastanawia się, czy CYP17 – gen społeczny – zaczyna być angażowany jako naturalna manifestacja przeniesienia psychoterapeutycznego i do jakiego stopnia geny wczesnej odpowiedzi (IEG), takie jak c-fos i c-jun – powiązane z kreatywnym stanem pobudzenia psychobiologicznego, rozwiązywania problemu i zdrowienia, a zwłaszcza z układem psychoneuroimmunologicznym – są angażowane.

Rycina 5. Etap drugi cyklu kreatywnego w psychoterapii: Inkubacja, twórcze odtwarzanie i pobudzenie psychobiologiczne wywołują zależną od zachowania i stanu ekspresję genu.

Doświadcza ona w tym momencie pobudzenia psychobiologicznego (powiązanego z zależną od zachowania i stanu ekspresją genu (BSGE), o czym świadczy bardzo delikatne, szybkie, mimowolne drżenie i ciągnięcie rąk i palców. Jest zaskoczona, zawstydzona i zmieszana z powodu tych niezwykłych odczuć oraz ruchów mimowolnych, które nie były sugerowane przez terapeutę. To zaskakujące, nowe i numinotyczne doświadczenie wywołuje podwyższoną behawioralną zależną od stanu ekspresję genu, którą terapeuta chciałby wykorzystać do celów terapeutycznych. Terapeuta zastanawia się na przykład jak wzmocnić psychospołeczną genomikę zmiennych immunologicznych takich jak interleukiny powiązane z Cox2, uwikłane w reumatoidalne zapalenie stawów, które jest jej głównym objawem. Niestety wszelkie psychoterapie działają w tym momencie na ślepo, jako że relatywnie proste (ale drogie) badanie próbki krwi przy pomocy mikromacierzy DNA, które mogłoby dostarczyć profil ekspresji genu dla głębokiego psychobiologicznego stanu pacjenta w czasie rzeczywistym nie jest jeszcze dostępne. Mimo to terapeuta wspiera ją przy pomocy niedyrektywnych niejawnych heurystyk przetwarzania takich jak „Masz odwagę, aby pozwolić temu trwać przez kolejny moment lub dwa, aż...?”. Aż – co? Cóż, miejmy nadzieję, że aż do momentu kiedy zahaczy o losowe darwinowskie wzorce skojarzeń na temat źródła jej problemów, które mogą przygotować grunt pod ich twórcze rozwiązanie na trzecim etapie.

Rycina 6. Etap trzeci kreatywnego cyklu w psychoterapii: Iluminacja poprzez zależną od aktywności ekspresję genu i plastyczność mózgu.

Obecnie doświadcza ona zabawnego, zależnego od aktywności ćwiczenia walki z cieniem jako kreatywnego przełomu w jej typowo ograniczonych ruchach ręki i palców powiązanych z uczuciem złości na szefa, chłopaka i jej reumatoidalnego zapalenia stawów. W przyszłości będą potrzebne badania, aby sprawdzić czy zależna od aktywności ekspresja genów (ADGE) – taka jak związana z genami i białkami związanymi z CREB, korelującymi z nowymi wspomnieniami i uczeniem się, jak ilustruje rycina 2 – jak również genów ODC i BDNF powiązanych z fizycznym wzrostem i plastycznością mózgu, jest autentycznie angażowana w odtwarzanie takich kreatywnych momentów w psychoterapii.

Rycina 7. Etap czwarty kreatywnego cyklu w psychoterapii: Weryfikacja, wsparcie społeczne i możliwa ekspresja genu zif-268 wspierająca plastyczność mózgu.

Po napięciu jej rąk i palców mieszanką bólu i ulgi otrzymała owacje na stojąco od publiczności. Terapeuta w ciszy spekuluje, że gen zif-268 ulegnie ekspresji w czasie jej snu REM dziś w nocy, aby zakodować jej nowe i wzbogacające doświadczenia terapeutyczne z tym niezwykle wzbogacającym i możliwe, że jedynym w swoim rodzaju wsparciem psychospołecznym. Aktualne badania wykazują, że gen zif-268 koduje białko ważne dla procesu plastyczności mózgu podczas zmian w pamięci i uczeniu się w trakcie czuwania (Lee i in., 2004), jak i również w momencie kreatywnego odtwarzania istotnych dziennych doświadczeń podczas snu REM w nocy (Ribeiro i in., 2004).

SKŁADAJĄC TO W JEDNĄ CAŁOŚĆ: KTO ZBADA LUKĘ MIĘDZY UMYSŁEM A CIAŁEM NA POZIOMIE GENOMOWYM?

Niniejszy artykuł wprowadza nowy pogląd na to, jak psychologiczne poziomy świadomości i doświadczenia ludzkiego mogą modulować ekspresję genu i plastyczność mózgu w chorobie i zdrowiu. Psychospołeczna genomika ekspresji genu w neuronach w mózgu została wykorzystana jako nowy model tego, w jaki sposób bieżąca neuronauka mogłaby rozwiązać odwieczną epistemologiczną tajemnicę Einsteina – jak możemy zrozumieć świat. Psychospołeczna genomika eksploruje, w jaki sposób możemy połączyć kartezjańską lukę pomiędzy umysłem a ciałem przy pomocy niejawnych heurystyk przetwarzania, aby kreatywnie odtworzyć ekspresję genu i plastyczność mózgu, wykorzystując nowe, numinotyczne i wzbogacające doświadczenia psychoterapii, mitów i snów, jak również sztuk humanistycznych oraz tradycji duchowych wszelkich ludzkich kultur. Spora część tego nowego spojrzenia jest wciąż jednakże wysoce kontrowersyjna i będzie wymagała od społeczności terapeutycznej zaadaptowania technik nowoczesnej neuronauki, genomiki funkcjonalnej oraz technologii mikromacierzy DNA w celu aktualizacji i dalszego rozwoju sztuki i nauki psychoterapii.

Ta głęboka psychobiologiczna perspektywa kreatywnej psychoterapii jest spójna w wielu miejscach z klasyczną psychoanalizą, jak również z podejściami poznawczo-behawioralnymi, które aktualnie próbują zintegrować nowoczesną neuronaukę świadomości, pamięci i uczenia się na komórkowo-genomowym poziomie. Ta nowa integracja teorii i badań prowadzi do istotnej wizji tego, jak możemy utylizować proces kreatywny w psychoterapii w celu wspierania rozwoju i skuteczności naszej osobistej świadomości na wszystkich poziomach od filozoficznego po biologiczną macierz naszego istnienia w ekspresji genu i plastyczności mózgu.

Niefortunnie obecna rzeczywistość jest taka, że nie ma do tej pory całościowego programu badań eksperymentalnych zgłębiającego kreatywną psychoterapię na poziomie molekularno-genomowym jak w niniejszej propozycji. Być może dlatego Narodowy Instytut Zdrowia Psychicznego (oryg. National Institute of Mental Health – NIMH) nie wspiera już dłużej finansowania badań psychologicznych na czysto poznawczo-behawioralnym poziomie bez odniesienia się do fundamentów zaburzenia psychicznego na poziomie molekularno-genomowym (Holden, 2004; Kaiser, 2004). Aby rozwiązać tą niefortunną przepaść finansową pomiędzy behawioralnym i biologicznym, obecnie badam rozwój nowych psychospołeczno-genomowych paradygmatów w psychoterapii przy pomocy GeneSpring, programu komputerowego aktualnie szeroko wykorzystywanego przez wielu badaczy do śledzenia ontologii ekspresji genu w zaburzeniach nastroju i zachowania. Społeczność psychoterapeutyczna szybko potrzebuje nawiązać współpracę z naukowcami na poziomie molekularno-genomowym, których interesuje zrozumienie istotności ich pracy dla ważnych kwestii tego, w jaki sposób umysł może uleczyć mózg i ciało – jak doświadczenia psychologiczne mogą wspierać autentyczne leczenie i rehabilitację opartą na linii umysł–ciało. Taki wizjonerski ideał może być tym, czego potrzeba, aby rozwinąć prawdziwie nowe i inspirujące podejścia do kreatywnej psychoterapii i satysfakcjonującego rozwiązania dla odwiecznej tajemnicy epistemologii Einsteina w nowym tysiącleciu.

BIBLIOGRAFIA

Aczel, A. (1997). Fermat’s Last Theorem. New York: Dell.

Einstein, A. (1993). Letters to Solovine. N.Y.: Citadel Press.

Hadamard, J. (1954). The Psychology of Invention in the Mathematical Field. N.Y.: Dover.

Holden, C. (2004). NIMH takes a new tack, upsetting behavioral researchers. Science, 306, 602.

Kaiser, J. (2004). Report seeks stability for behavioral sciences. Science, 306, 1878-1879.

Kandel, E., Schwartz, J. & Jessell, T. (2000). Principles of neural science. 4th Edition. N. Y.: McGraw-Hill.

Lee, E., Everitt, B., & Thomas, K. (2004). Independent cellular processes for hippocampal memory consolidation and reconsolidation. Science, 304, 839-843.

Maslow, A. (1964). Religions, Values and Peak Experiences. Columbus, Ohio: Ohio State University Press.

Ribeiro, S., Gervasoni, D., Soares, E., Zhou, Y., Lin, S., Pantoja, J., Lavine, M., & Nicolelis, M. (2004). Long-lasting novelty-induced neuronal reverberation during slow-wave sleep in multiple forebrain areas. Public Library of Science, Biology. (PLoS), 2 (1), 126-137.

Rossi, E. (1968). The Breakout Heuristic: A Phenomenology of Growth Therapy with College Students. Journal of Humanistic Psychology, 8, 16-28.

Rossi, E. (2002). The psychobiology of gene expression: Neuroscience and neurogenesis in therapeutic hypnosis and the healing arts. N.Y.: W. W. Norton Professional books.

Rossi, E. (2004a). Art, Beauty and Truth: The Psychosocial Genomics of Consciousness, Dreams, and Brain Growth in Psychotherapy. Annals of Psychotherapy, 7, 10-17.

Rossi, E. (2004b). (Editor, Salvador Iannotti: Saiannot@tin.it) A discourse with our genes: The psychosocial and cultural genomics of therapeutic hypnosis and psychotherapy. Benevento, Italy: Editris SAS Press. (ISBN 88 – 89396 – 01 – 6).

Rossi, E. (2005). The Memory Trace Reactivation and Reconstruction Theory of Therapeutic Hypnosis. Hypnos (In Press).

Rossi, E. & Nimmons, D. (1991). The Twenty-Minute Break: The Ultradian Healing Response. Phoenix: Zeig, Tucker & Theisen.

Watson, J. & Crick, F. (1953 a). A structure for deoxyribose nucleic acid. Nature, 171, 737.

Watson, J. & Crick, F. (1953 b). Genetical implications of the structure of deoxyribonucleic acid. Nature, 171, 964.

Wigner, E. (1960). The unreasonable effectiveness of mathematics in the natural sciences. Communications in Pure and Applied Mathematics. N.Y.: Wiley.http:/www.dartmouth.edu/~matc/MathDrama/reading/Wigner.html.)